De Geschiedenis Van De Vrije Wil.


In het tijdloze, wat voor ons als het begin aanvoelt, is er niets anders dan uitsluitend gedachten zonder enige ervaring. Gedachten gehuld in het perfecte eeuwige licht, met kennis van -alles wat is, was, en zal zijn-. Gedachten-licht, met een onstuitbaar verlangen om -alles wat is enz- te doen ervaren. Om -alles wat is enz- te kunnen ervaren heeft dit perfecte gedachten-licht, zonder iets van volume, kracht of oneindigheid te verliezen, zich in oneindig veel lichtjes (autonome, omnipotente en eeuwigdurende entiteiten) gedeeld. Dit moment zou je de -1e big-bang- kunnen noemen. Het moment van bovengenoemde deling, is het moment dat -het plan van alles wat is, was en zal zijn- als een uitgerolde film (*morfogenetisch-veld) binnen een tijdloze constructie, waarvan elk mogelijke fractie van een beweging, binnen een eigen frame vast ligt en alle(!) facetten van het plan voor u als autonome, omnipotente en eeuwigdurende entiteit gelijktijdig en tot in het kleinste detail zichtbaar zijn, en dat -dat-, het moment van deling, het moment is waarop u zich bewust wordt van uw vrije wil.

Natuurlijk is -de uitgerolde film- een beeldspraak en bestaat het morfogenetisch-veld uit energie die d.m.v. trillingen een golflengte voortbrengen die zich buiten onze natuurlijke visuele waarneming bevindt en waarmee wij met alles en iedereen verbonden zijn. Wij kiezen (incarneren) ervoor vanuit deze begin-positie, uit vrije wil een fragment uit het plan van -alles wat is enz- te vervullen, doch door de constructie (materie/lineaire tijd) waar wij ons in geplaatst hebben, ervaren wij ons -vrije wil denken- binnen dit hier en nu.

Het komt het er dus op neer dat onze huidige beslissingen vanuit onze lineaire tijdsbeleving, een eeuwigheid geleden lijken te zijn genomen. Doch in werkelijkheid situeert onze vrije wil zich in het tijdloze *nulpunt, waar het verleden en het heden op één enkel punt, in het nu(l-punt), samenkomen en waar wij altijd met elkaar en alles mee verbonden zijn

*Het morfogenetisch-veld, het akasha-veld, het nulpunt en/of het collectief bewustzijn, waar het gelijktijdig -nu, gister en morgen- is, zijn benamingen voor een gecodeerde super-informatiedrager, die er voor zorgt dat alles wat groeit en bloeit ook daadwerkelijk weet hoe en waar te groeien, zodat er geen voetjes uit uw oor groeien ofdat kippen eikels leggen, doch dat alles perfect op de juiste plaats terecht komt. Ook het zogenoemde voorgevoel, (hond weet wanneer baas thuiskomt) instinkt, intuïtie, de-ja-vous, bijna dood ervaringen, inspiratie, herinneringen, paranormale gebeurtenissen en herinneringen aan een ander leven, zijn allen producten van onze verbintenis met dit morfogenetische-veld. Een visioen of een voorspelling bijvoorbeeld, kan verklaard worden doordat men de eigen trilling zodanig verhoogd dat deze aansluit op de trilling van het veld. Maar het komt veel vaker voor dat (de code niet gekraakt wordt) de benodigde verhoogde staat (hoger trillingsveld) niet gehaald wordt en er dan van betrouwbare/objectieve (bij bijvoorbeeld glaasje drDe Geschiedenis Van De Vrije Wil.


In het tijdloze, wat voor ons als het begin aanvoelt, is er niets anders dan uitsluitend gedachten zonder enige ervaring. Gedachten gehuld in het perfecte eeuwige licht, met kennis van -alles wat is, was, en zal zijn-. Gedaaien) waarneming geen sprake kan zijn.

Liefde is de energie van intentie.

Nadat wij onszelf in oneindig veel autonome, omnipotente en eeuwigdurende entiteiten hebben gesplitst, kiezen de meesten van ons te incarneren in de mens die wij op 'n bepaald punt van onze creatie geïntroduceerd hebben, om zodoende -het plan van alles wat is- te kunnen ervaren en leren begrijpen. Maar wat is dit plan van alles eigenlijk? Intrinsiek is het plan zonder oordeel of bemoeienis, doch precies wat het zegt te zijn, nl. een plan van alles. Elk blad er valt. Elke denkbare geboorte. Iedere ademhaling en alle gedachte. Elk denkbaar gevolg van iedere denkbare oorzaak. Alle denkbare bewegingen in alle denkbare vormen en maten in een eindeloze reeks gebeurtenissen in alle mogelijke combinaties, op ontelbare werelden, door alle tijden, met eindeloos veel mensen-soorten, vormen de elementen van het plan. Als wij in onze oorspronkelijke staat zijn, wat wij vanuit ons mens zijn -dood- noemen, kiezen, incarneren wij als omnipotente zelfbewuste eeuwigdurende entiteit met een vrije wil, om door middel en met hulp van ons hogere zelfbewuste, een stukje van het plan op deze of een andere wereld te vervullen. Op het moment van keuze van onze incarnatie hebben wij een gedetailleerd overzicht en kennis van het leven dat voor ons ligt en alles wat daar bij hoort, en welke wij op het punt staan te gaan vervullen. Sommige levens duren 1 seconde, het andere 100 jaar of meer. Wij kiezen een fractie uit het plan, waar vanuit onze tijdloze positie geen verschil zit in de tijdsduur van 100 jaar of een seconde. Het ene leven is misschien rijk gevuld met liefde en geluk, terwijl het andere leven wordt vergiftigd door verdriet en ellende. Beide modellen ondergaan een schier onbeschrijfelijke reeks van gebeurtenissen waar het strikt genomen om de ervaring gaat. Bezien vanuit ons mens zijn, vallen vooral de pijnlijke ervaringen, soms niet te bevatten. Maar gezien vanuit onze positie als omnipotente zelfbewuste eeuwigdurende entiteit, waar wij in het licht zijn, daar hebben wij zo een groot en niet te bevatten ander-soortig bewustzijn, dat niet te vergelijken valt met wat wij als mens als bewustzijn ervaren. Een bewustzijn waardoor wij in staat zijn om onszelf en onze medemens in onze ware en onvoorstelbaar mooie en liefdevolle energie waar te nemen, die wij allen in wezen zijn. Vanuit die positie kijken wij naar ons zelf, zoals liefdevolle ouders naar hun soms kibbelende kinderen in de zandbak kijken.

Ons leven in, wat ik voor de herkenbaarheid de hemel noem, is hiërarchisch gevormd. Deze hemelse hiërarchie valt niet te vergelijken met de (rang-opvolgende) hiërarchie die de mens hanteert. Hemelse hiërarchie gaat over liefdes-energieën en de regulatie daarvan. Het hier boven genoemde gedachten-licht waar alles uit voort komt, vormt de basis voor de hemel. Het begrip -zo boven zo beneden- uit zich in de aanwezigheid van een keur van autonome, omnipotente en eeuwigdurende entiteiten, die uit puur licht bestaan en kunnen creëren met gedachtenkracht, in een decor van wondermooie landschaps-tuinen en stads en gebouwen-architectuur van een kosmische schoonheid die zijn weerga niet kent, omgeven door het prachtigste licht, bezwangerd door de meest aangename geuren, in het heerlijkste klimaat en waar de overtreffende trap van -prettig, geborgen en liefdevol- understatements van een niet te evenaren formaat zijn. Zielen komen voor in eindeloos veel varianten en bestaan uit trillingen. Zij bezielen alle materie en zijn de verbinding tussen leven en het morfogenetisch-veld. Wij, omnipotente zelfbewuste entiteiten met een vrije wil, zijn eeuwig. Ons hogere zelfbewuste verblijft tegelijkertijd in ons als incarnatie en als entiteit in de hemel. De Wetenschap kent dit fenomeen als super-positie. Sommige entiteiten incarneren nooit, of maar één keer. Maar altijd uit vrije keuze. Engelen hebben een aparte status en vormen de verbintenis tussen de hemel en de mens. Een engel kan ons leiden en helpen. Engelen zijn (onze wegenwacht) liefdevol, humoristisch, super-intelligent, hebben kinetische kwaliteiten en zijn onsterfelijk. De trilling van een engel is zodanig dat wij de engel niet kunnen waarnemen. Als een mens zijn trilling verhoogt door meditatie of bidden, komt men tot de meest natuurlijke vorm van communicatie met engelen. Liefdevolle intenties (ontsteken van een kaars/ritueel) gebed en meditatie zijn allen trilling-verhogende oefeningen. Experimenten hebben aangetoond dat -offensieve meditatie- of gebed met groepen van 3000 mensen of meer (kritische massa) effectief in staat zijn lagere trillings-velden te verhogen. Het morfogenetisch-veld is de natuur-wettelijke verbintenis tussen materie en gedachten en bevat de energetische blauwdruk hiervan.

Als men een tak afbreekt, zal -het plan- welke de tak heeft opgebouwd, en niet de gene die de breuk veroorzaakt heeft, bepalen hoe de breuk verloopt. Met zagen wordt dit proces slechts verfijnt, doch geldt ook volgens hiervoor beschreven principe.

1.Engelen, omnipotente zelfbewuste entiteiten en de hemel, 2. zielen en het morfogenetisch-veld en 3. alles wat wij als mens kunnen waarnemen of waarneembaar maken, zou onze wetenschap dimensies noemen.

Hierboven heb ik al beschreven dat de vervulling van de incarnatie wat ons als mens betreft binnen een lineaire tijdsbeleving wordt ervaren. Doch vanuit het tijdloze nu(l)punt ligt dat heel anders. Daar kan op alle door-elkaar lopende tijdvakken worden geïncarneerd. Vanuit onze positie in materie is tijdloosheid een niet te bevatten concept.

Ten aanzien van ons leven in een lineaire tijdslijn, van uit het oogpunt -het plan te ervaren- vereist de logica dat ook alle gevolgen van oorzaken (straf&beloning) volgens onze opvattingen van karma, binnen deze aardse context zullen plaatsvinden.

Het is alleen maar logisch te bedenken dat een evolutie, een vooruitgang, een duurzame toekomst opbouwen alleen mogelijk zal zijn vanuit positieve energie. Negatief breekt af en vernietigd. Vanuit negatief zou er nu niets meer bestaan. Wat wij als negatief enz. ervaren is vaak een instrument welke dient als opstapje naar een positievere ontwikkeling, en is in wezen gebrek aan liefde. Licht in licht valt niet te zien, daarvoor hebben we het duister nodig. Want licht en donker, links en rechts, plus en min, vrouw en man, theorie en praktijk, yin en yang, koud en warm, hemel en aarde, het een kan zichzelf niet verklaren zonder het andere. Bedenk.. nooit ooit, zal of heeft een zwart-schijner of licht-sleurper, van licht duisternis kunnen maken. De Zachte Krachten Zullen Altijd Overwinnen. Amsterdam 2010.

door Lex
06/02/2011 om 09:52
(12 maanden geleden)

Een mooi voorbeeld van serendipity treffen we hier aan in de discussie die hier onstaan is naar aanleiding van het verschijnen van het boek 'De vrije wil bestaat niet' van Viktor Lamme. In dat boek probeert Lamme de idee 'vrije wil' onderuit te halen met een MRI apparaat, waarbij MRI zoveel betekent als met electro-magnetisch inductie. Op zich is serendipity ook een toestand van inductie maar waar het hier omgaat is dat noch de onderzoeker Lamme, noch de NRC filosoof Wijnberg in de gaten hebben dat hier een oplossing aangedragen wordt voor het filosofische inductie probleem op zich. Beiden geven er de voorkeur aan zich te verdiepen in de vrije wil. Inductie houdt causale determinering in, dwz elke gebeurtenis wordt voorafgegaan door een voorgaande. Terecht stelt Wijnberg dan ook de vraag door wie Lamme uiteindelijk wordt aangestuurd. Inductie zelf betreft een teruggang in de tijd tot degene die die tijd heeft aangezet, die werd door door Aristoteles de 'eerste beweger' genoemd. Diezelfde tijd heeft hier dus het lineaire 'klok-denken' bepaald op basis waarvan Lamme zijn uonderzoeksresultaten heeft geinterpreteerd. Echter het MRI apparaat zet de tijd terug en dat betekent dat de tijd niet ooit begonnen is bij de eerste beweger, maar dat de tijd eeuwig is. En daarmee, zie hieronder, kan het onderzoek van Lamme bijgezet worden in het archief.

Tijd en vrije wil kunnen beiden, intellectueel gezien, slechts bij benadering begrepen worden. Dat komt we zitten er midden in en je er zomaar van los maken kan niet. Degene die daar ook mee worstelde was de mathemaat, filosoof, mistycus en bisschop Cusanus, die daarom zijn belangrijkste intellectuele werk “Over de geleerde onwetendheid” noemde (1440). Vrij vertaald bedoelde hij daarmee dat je bijvoorbeeld de hier aan de orde zijnde vrije wil hooguit intellectueel kunt benaderen, omdat bevatten zelf onmogelijk is. De ware vrije wil omvat namelijk alles, dus ook de geest die onderzocht wordt. Schroedinger (die van de kat) ging in 1927 nog korter door de bocht met de quantum-mechanische opvatting dat de vrije wil door welk onderzoek dan ook, a-priori aan banden zal worden gelegd. De boodschap is duidelijk. Door eraan te zitten heeft Lamme de vrije wil zelf aan banden gelegd en valt er verder weinig over te zeggen. Over het inductie vraagstuk des te meer.

Behalve met MRI kunnen de hersenen ook met microlectroden onderzocht worden. Over die laatste methode heerste er lang geleden een 'physiologenstreit' omdat de micro-electrode door zijn kleine tip-opening toendertijd nogal zorgen baarde. Is de weerstand laag dan is er niets aan de hand want de cel heeft het voor het zeggen. Echter wordt de weerstand te hoog, we noemen het dan impedantie, dan heeft electrode-versterker van de experimentator het voor het zeggen. Dat laatste is ongewenst maar na een geweldige hoeveelheid tijd en onderzoek is er uiteindelijk toch consensus gekomen. Bepaald is dat de cel het voor het zeggen heeft. Helaas heeft men daarbij totaal over het hoofd gezien dat niet zozeer electriciteit, maar (ook bij MRI) dat energie de metingen bepaalt. Impedantie draait om in admittantie en daarmee hebben de meetapparaten het weer voor het zeggen (inductie). Energetisch gezien staat dan in de punt van de naald (of het centrum van MRI-Voxel) alles stil, terwijl er ogenschijnlijk toch een vracht aan informatie wordt uitgewisseld. Omgekeerde en incomplete informatie en los van elkaar zingen Voxel, het MRI-gebied onder focus, of versterker ieder dan hun hoogste lied. Het is precies dat soort feedback waarop neurofysiologen hun uitspraken baseren. Het Kantiaanse 'Ding an Sich', dat wat ze willen meten, blijft daarbij buiten schot.

Sowieso kan de door neuro-physiologen gedachte benadering van hersencellen met electriciteit niets over over de werkelijkheid leveren want alle hersencellen zitten op een en dezelfde electrische (equi) potentiaal van water. Energie benadert die werkelijkheid beter. Stel u zich de volgende gesloten fysiologisch kring voor van positieve energie die de ogen naar een bepaald hersengebied stuurt, in serie met negatieve energie die vanuit datzelfde gebied naar de schors uitwaaiert, de laatste in respons op een visuele stimulus. We hebben hier te maken met een stilstaande energie kringstroom waarin elk positieve energiedeeltje (delta-H) een fractie is van een negatief ladingsdeeltje. A priori kan dus uitgerekend worden, uitgaande van een Faraday constante van 100000C (ref) dat een electrodeversterker gedwongen wordt een analoge spanningsrepons gefractioneerd (digitale spikes) analoog af te leveren met een frequentie van ergens tussen de 1 en 200kHz. En dat een MRI apparaat, en hier komt het, gedwongen wordt een geanalogiseerde stroomrespons a-priori af te leveren met een pre-stimulus tijd van maximaal 250msec. Dat komt omdat MRI een scalaire volume respons (Voxel) ontmaskert, door het ontdooien van water met teruglopende tijd. Terwijl stroom tegelijkertijd een vectoriele energierespons ontmaskert, het bevriezen van water met voortschrijdende tijd. Alles blijft (adiabatisch) op zijn plaats maar de keten heeft wel een RC-tijd, niet die van een voortschrijdende klok, maar die van op en neergaande pendule.

Met het geschetste heen en weer gaande, pendulaire, tijdsverloop kunnen we ons nu een voorstelling maken wat er binnen in Lamme's MRI gebeurt. Bijvoorbeeld dat een brain van jewelste zoals dat van Plasterk in staat is het zich daarin voorgetoverde wereldbeeld met Schopenhaueriaanse wil over een periode van 200msec intuitief geheel en al aan banden te leggen. Duidelijk hebben we hier te maken met de vrije wil, alleen de vroegtijdige MRI respons is volkomen onterecht geinterpreteerd. Maar behalve Plasterk bepaalt ook een garnaal op zijn manier zo eveneens het wereldbeeld en als we ze buiten de MRI naast elkaar zetten, Plasterk en de garnaal, dan gaan ze zich parallel aan elkaar een gedeelde voorstelling van die wereld maken (in 250/2mSec). En als iedereen dat doet dan hebben we per nul (0) seconden (nu dus) met elkaar een geweldige symbolisch wereldbeeld, puur als wil en voorstelling. Omdat alles stil staat zitten die oneindige symbolen allemaal opgesloten in het getal 0. Dat wil zeggen in de tijd gezien kunnen ze er allemaal in opgesloten zitten (Boeddha,Augustinus) of ze komen er in meer of mindere mate uit (evolutie). Als voorstelling zijn het virtuele symbolen zoals schijnbare lading en massa, losjes gekoppeld als door inductie (Weick). Door wiskundig toeval ('water' is zijn eigen anti-afgeleide) zijn we in een illusionaire wereld (Leibnitz, Poincare) terechtgekomen waarin wij de tijd beleven als die van een pendule (ref). De tijd zelf echter is eeuwig, heeft dus geen oerknal nodig. En als de symbolen eruit komen dan bewegen ze zich allen losjes gekoppeld (Weick), zoals electriciteit in geval van inductie. Geen enkele garantie kan dus gegeven worden dat de zon morgen nog opgaat.

Alles staat stil en daarmee hebben de Eleaten het toch nog bij het juiste eind. En daarmee zijn al onze vrije wils-uitingen niet alleen rationeel maar veelal ook onbegrijpelijk (ref). Onze tijdsbeleving wordt dus, als op het metrum van bevriezend en ontdooiend water, gedicteerd vanuit het 'Ding', de Bergsoniaanse tijd en geschiedenis komen daardoor veel dichterbij, tijd en plaats lijken gedissocieerd. De versterkers en MRI van de neuro-fysiologen echter beleven de tijd van het door Dijksterhuis (1954) beschreven mechanistisch wereldbeeld en vertroebelen daarmee de kijk op de werkelijkheid. Zoals eerder al beweerd is de Bolero geschreven op het metrum van het gevoel en niet op de slag van Lamme's mechanische MRI klok, een constatering die op zich al voldoende aangeeft hoezeer onze fysiologen bezeten zijn door een mechanistisch wereldbeeld. Heidegger heeft het Seinsvergessenheit genoemd. Overigens, met dank aan Cusanus, is het mechanistisch wereldbeeld per definitie onvolledig. Het wordt dan ook voortdurend door een onzichtbare hand bijgesteld. Bijvoorbeeld bij de moleculair biologen die ooit dachten onze erfelijkheid af te kunnen doen met 500000 genen. In hun gemechaniseerde werkelijkheid kan a priori uitgerekend worden dat dat getal 18000. Het getal staat nu op 19500. Bij 18000 wordt het hoog tijd de beta wetenschap te laten voor wat die is en de schoolbanken maar weer eens op te zoeken.

Jan Bijman
www.janbijman.eu
www.bijman.info
Ref.: zie Cusanus and Weick (http://www.janbijman.eu/Cusanus%20and%20Weick%20II.pdf)

door Jan Bijman
12/01/2011 om 00:33
(1 jaar geleden)

Het antwoord op de vraag wie dan kiest om op te schrijven dat de vrije wil een illusie is - Victor Lamme of zijn brein - wordt behalve uitstekend door Lamme zelf, beantwoord met de titel van het nieuwe en zeer aan te bevelen boek van hersenonderzoeker Dick Swaab (ook van de Universiteit van Amsterdam): ‘Wij zijn ons brein’. Een degelijke stelling is goed te begrijpen van een hoogleraar neurobiologie hoewel ik geneigd ben om te zeggen: ‘Wij zijn ons lichaam’. De vraag die dat weer oproept is: ben ik nog ‘ik’ als ‘mijn’ brein of ‘mijn’ lichaam dood is? Zonder een functionerend brein ervaar mijzelf immers niet meer als ‘ik’ en zal mijn ‘ik’ in rook of stof zijn opgegaan.
Als kind was ik gefascineerd door de vraag of ik mezelf nog wel zou zijn als delen van mijn lichaam zouden ontbreken of zouden worden vervangen. Een geamputeerd arm of been leek voor mijn identiteit geen probleem en zelfs organen als een nier of een hart konden worden vervangen door die van een ander zonder dat ze mijn ‘ik’ zouden aantasten. Maar wat als delen van mijn hersenen zouden uitvallen of door die van anderen zouden worden vervangen? Zou ik dan nog altijd ‘mijzelf’ zijn? Op dat punt begon ik te twijfelen.

Een vriendin van mij kreeg twee kogels in haar hoofd en hoewel ze haar bedrijf heeft moeten opgeven en blijvend arbeidsongeschikt is geraakt, functioneert ze buiten de arbeidsmarkt in het dagelijks leven wonderwel goed. Ze woont zelfstandig en haar persoonlijkheid is niet aangetast. Toch kan het anders gaan. Zo zie ik in mijn eigen familie welk een slopend effect de ziekte van Alzheimer heeft op iemands persoonlijkheid. Heel geleidelijk knaagt deze ziekte aan onze fundamenten van ons mens- (of dier-)zijn. Maar wat zijn die fundamenten dan?

Een treffend voorbeeld is misschien een fragment uit de BBC-documentaire ‘The Mind Machine’ van Colin Blakemore dat wijlen Piet Vroon in 1991 aan het Nederlandse kijkerspubliek liet zien. Daarin werd een dirigent getoond die als gevolg van een virusinfectie een ernstig hersenletsel had opgelopen in die gebieden die verantwoordelijk zijn voor de opslag van recente informatie. Elke nieuwe gebeurtenis werd niet meer als geschiedenis in zijn geheugen opgeslagen. Telkens als zijn geliefde vertrok, was hij weer volledig vergeten dat zij was geweest. Hoewel ze dagelijks bij hem op bezoek kwam, dacht hij telkens dat zij jaren niet was geweest. Hij voelde zich vreselijk alleen en verlaten. Het was hartverscheurend om te zien. Het enige blije moment ervoer hij als hij piano speelde. Zijn muzikale gaven bleken onaangetast. Het is door hersenonderzoekers al vaak gezegd: er is niet één gebiedje waar een ziel (de ervaring van het ik) zetelt: het is het samenspel, het orkest van al die gebiedjes in ons brein die ‘kiezen’. En inderdaad: soms wedijveren die hersengebiedjes dan met elkaar, ‘kiest’ niemand maar wint simpelweg de sterkste impuls. Spinoza wist het al:

‘Er blijkt uit dit alles, dat wij op tal van wijzen door uitwendige oorzaken worden bewogen en dat wij als golven van de zee, door tegengestelde winden voortgezweept, ronddobberen, onwetend omtrent de afloop en ons noodlot’ (Opmerking bij Stelling 59, Deel 3 van de Ethica).

Op Wikipedia zijn de verschillende opvattingen over de kwestie van de vrije wil overigens aardig samengevat. Zie ook 'Vrije wil'.

door Willem Hoksbergen
29/10/2010 om 13:35
(1 jaar geleden)

De Amerikaanse filosoof Daniël Dennet heeft er al eens op gewezen dat indeterminisme - gebeurtenissen of toestanden zonder oorzaak - de vrije wil net zo min redt als het determinisme. Bij een wil die toevallig is ofwel handelingen die willekeurig zijn, kan immers ook geen sprake zijn van 'een vrije wil' of 'vrije handelingen'.
Bijzonder is dat Dennet de vrije wil redt zonder het deterministische perspectief, waarop zoveel empirische wetenschap gebaseerd is, te verlaten. Hij doet dit door, heel slim, een graduele vrije wil te veronderstellen. Zijn redenatie is als volgt. Tijdens de evolutie hebben verschillende organismen zich volgens Darwiniaanse principes - zoals natuurlijke selectie - zich aan hun omgeving aangepast. Sommige dieren hebben daarbij een geavanceerd centraal zenuwstelsel ontwikkeld. De intelligentie van dieren en de mate waarin zij een vrije wil hebben, wordt volgens Dennet dus bepaald door de mate waarin zij op verschillende manieren op hun omgeving (kunnen) reageren. Een mier zal met zijn beperkte brein dus voorspelbaarder en dus ook minder vrij op stimuli uit zijn omgeving reageren dan, laten we zeggen een chimpansee of een bonobo. In zijn boek 'Freedom Evolves' maakt Dennet ook duidelijk dat met de evolutie van taal mensachtigen een machtig instrument kregen om de werkelijkheid vanuit verschillende invalshoeken te kunnen visualiseren en conceptualiseren. Daarmee steeg het aantal mogelijkheden om op verschillende manieren met de werkelijkheid om te gaan dramatisch. Het was met name deze laatste evolutionaire stap die ons mensen 'vrij' heeft gemaakt. In die zin is het dus ook niet gek dat veel van ons ervan overtuigd zijn dat wij, hoewel gedetermineerd, toch 'vrij' zijn: in onze gedachten zijn er immers zo veel scenario's mogelijk waaruit we kunnen kiezen, zo veel scripts die werkelijkheid kunnen worden.

door Willem Hoksbergen
27/07/2010 om 09:04
(2 jaren geleden)