Luiheid was het thema van De Groene Amsterdammer van vorige week. Ik was gevraagd een column te schrijven, met als aanleiding de kwartfinale tussen Nederland en Brazilie. Een wedstrijdverslag werd het niet (want: wat valt er in hemelsnaam nog toe te voegen aan de stortvloed aan voetbalanalyses?), dus een kleine beschouwing over de voetbaljournalistiek, de commercie eromheen en de politieke spelletjes rondom het WK leken mij een geschikter thema. We weten nu: zo lui zijn journalisten, ondernemers en politici niet. Als er maar voetbal op tv is.

God is dood, leve Wesley Sneijder

Door Rob Wijnberg

Hoezo: journalisten zijn lui?

Ze rukken met groot materieel uit om een glimp om te vangen van de Noord-Koreaanse training; ze wachten urenlang in de zengende hitte van Kaapstad voor één vraag aan de rechtsback van Griekenland; ze kamperen, als het moet, de hele week voor het huis van een fysiotherapeut om te weten hoe het met Robbens linkerhamstring staat. Ze schrijven dubbeldikke WK-bijlagen vol met allerhande wetenswaardigheden (wist u al waarom de Jubilani zo van links naar rechts zwabbert op 1700 meter hoogte?). Ze bouwen een complete studio in Johannesburg om Jack van Gelder het gevoel te geven dat hij in Hilversum zit - en leggen dan een straalverbinding met Hilversum om te peilen tot hoeveel graden de Oranjekoorts in eigen land is gestegen. Ze vliegen zelfs een keur aan deskundigen in: van een liplezer die de onvrede van Robin van Persie analyseert tot een waarzegster die alvast verklapt wie er op 11 juli de finale spelen.

Stelt u zich eens voor dat het journaille altijd zo ijverig zou zijn. Dat ze met groot materieel uitrukken om een glimp op te vangen van de Noord-Koreaanse dictatuur; dat ze urenlang wachten in de zengende hitte van Athene voor één vraag aan de begrotingsminister van Griekenland; dat ze, desnoods, een hele week kamperen voor de ingang van een Rotterdams ziekenhuis om erachter te komen hoe het met de wachtlijsten staat. Dat ze dubbeldikke verkiezingsbijlagen volschrijven met allerhande wetenswaardigheden (wist u al waarom Mark Rutte zo van links naar rechts zwabbert tijdens de formatie?).  Dat ze een complete studio in Kabul bouwen om de kijker het gevoel te geven dat hij in een oorlogsgebied zit - en dan een straalverbinding met de Tweede Kamer leggen om te peilen tot hoeveel zetels de weerstand tegen een politiemissie is gestegen. Dat ze zelfs een keur aan deskundigen invliegen: van een socioloog die de onvrede onder PVV-stemmers analyseert tot een econoom die al in 1980 de kredietcrisis voorspelde.

Kunt u het zich überhaupt voorstellen?

Ook het bedrijfsleven kent zo haar prioriteiten. Miljoenencontracten zijn er afgesloten om de Afrikanen vier weken lang exclusief van Amerikaans bier en frisdrank te voorzien. Miljarden zijn er gestoken in reclamecampagnes voor WK-tompoucen en Oranjevla. Supermarktketens, vliegmaatschappijen en banken verklaren zich op prime time televisie, a raison van 45.000 euro per minuut, solidair met onze jongens in Zuid-Afrika en geven bij iedere aankoop boven de tien euro gratis een Beessie, minivoetbaltafel of vuvuzela weg. Ondertussen is alles wat rood, wit en blauw kleurt in de aanbieding gedaan.

Hoezo crisis?

Bedenk eens hoe het zou zijn als ’s werelds grootste multinationals zich overal zo betrokken bij voelden. Dat ze miljoenencontracten afsloten om Afrikanen hun hele leven lang van schoon drinkwater te voorzien. Dat ze miljarden staken in reclamecampagnes voor bio-vlees en slaafvrije bananen. Dat supermarktketens, vliegmaatschappijen en banken zich op prime time televisie solidair verklaarden met de arbeiders die, a raison van honderd euro per maand, in Chinese sweatshops onze Beessies, minivoetbaltafels en vuvuzela’s maken. En dat ze ondertussen alles wat groen, duurzaam en milieuvriendelijk is in de bonus doen.

Nee, ’t is tóch crisis.

Ook de politiek kent inmiddels haar plaats. Mocht u zich afvragen waarom de formatie zo lang op zich laat wachten: Mark Rutte zat vrijdag bij VI Oranje om Nederland-Brazilië te kijken. Gezien de uitslag en de tegenstander in de halve finale ga ik ervan uit dat de crisisdeadline voor het nieuwe kabinet minimaal tot 11 juli is opgeschort. Het is te hopen dat Oranje dan ook eindelijk de finale wint, want dat vergroot onze kansen op een WK in eigen land natuurlijk aanzienlijk. Het enige wat Den Haag dan nog hoeft te doen is de FIFA van haar belastingplicht ontslaan en van het resterende geld zes onrendabele stadions bijbouwen. Geen nood: mochten de clubs aan onderhoudskosten failliet gaan, dan regelt de gemeente wel een bail out - want zoals u weet zijn onze plaatselijke FC’s al jaren too big to fail. De publieke omroep betaalt toch niet voor niets 52.000 euro per samenvatting, exclusief het salaris van Mart Smeets?

Fantaseer nog één keer met mij mee: wat nu als het eerste kabinet-Rutte speciaal voor Sepp Blatter een zestig procentstarief invoert en van de opbrengst alle zonnepanelen vrijstelt van BTW? Wat nu als de gemeenten alle kapitaalinjecties in Willem II, VVV en RKC omzet in een sociale lening en van de rente aan iedere MBO-student een OV-jaarkaart verstrekt? Wat nu als de publieke omroep de Champions League aan John de Mol verkoopt en van de overwaarde drie extra afleveringen van Tegenlicht maakt? Aflevering 1: de FIFA ontmaskerd.

In 1887 voorzag de Duitse denker Friedrich Nietzsche het tijdperk van nihilisme in Europa: “God is dood”, tekende hij op in Die Fröhlige Wissenschaft. Precies een jaar later werd in Engeland de eerste officiële voetbalcompetitie geboren. Een waardig opvolger, zo bleek: ook de bal is boven de wet verheven, maar onder het volk gebleven. God mag dan dood zijn, gelukkig hebben we Wesley Sneijder nog. Hij kopte ons langs de Brazilianen. Maar dat had u vermoedelijk al vernomen.   

Verschenen in De Groene Amsterdammer van 8 juli 2010.